Tăng trưởng xanh: Từ áp lực sống còn đến lợi thế cạnh tranh bứt phá

Tăng trưởng xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp Việt Nam duy trì năng lực cạnh tranh và nắm bắt cơ hội trong chuỗi giá trị toàn cầu mới.

Tại diễn đàn “Tận dụng nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng xanh”, các chuyên gia kinh tế đã chỉ ra rằng, tư duy coi chuyển đổi xanh là “chi phí” cần được thay thế bằng quan điểm xem đây là nguồn động lực tăng trưởng mới. Khi các thị trường khó tính như EU hay các tập đoàn đa quốc gia như Apple, Nestlé áp đặt tiêu chuẩn khắt khe về phát thải, việc xanh hóa chính là tấm vé thông hành để doanh nghiệp tồn tại.

Điểm nghẽn trong hành trình chuyển đổi xanh

Dù nhận thức đã thay đổi, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt với bốn “điểm nghẽn” lớn:

• Thể chế: Chính sách còn phân mảnh, thiếu sự đồng bộ trong phối hợp giữa các bộ ngành.
• Nguồn vốn: Ước tính Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD đến năm 2040, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) đang gặp khó khăn lớn trong việc tiếp cận tín dụng xanh.
• Công nghệ: Sự phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu khiến chi phí đầu tư ban đầu trở nên đắt đỏ.
• Tổ chức thực thi: Đây là thách thức lớn nhất. Nhiều doanh nghiệp biết cần phải làm nhưng thiếu năng lực quản trị để hiện thực hóa các cam kết xanh.

Chuyển đổi số: “Đòn bẩy” cho tăng trưởng xanh

Theo ông Lê Nguyễn Trường Giang, Viện trưởng Viện Chiến lược Chuyển đổi số, dữ liệu chính là chìa khóa. Trong kỷ nguyên mới, dữ liệu trở thành “Data Capital” (vốn dữ liệu). Để thực hiện tăng trưởng xanh, doanh nghiệp cần tư duy: “Muốn xanh hóa, trước hết phải đo được, đếm được và tính được”.

Việc số hóa quy trình sản xuất không chỉ giúp tuân thủ các tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) mà còn giúp tối ưu hóa sử dụng năng lượng, từ đó trực tiếp cắt giảm chi phí vận hành. Khi các chỉ số phát thải được minh bạch hóa, doanh nghiệp sẽ dễ dàng hơn trong việc tiếp cận các nguồn tài chính xanh quốc tế.

Khuyến nghị chiến lược cho giai đoạn 2026-2035

Giai đoạn 2026-2035 được xem là “thời điểm vàng” để Việt Nam nâng cấp nền kinh tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, các chuyên gia đề xuất mô hình hệ sinh thái tích hợp:

• Nhà nước: Hoàn thiện thể chế, định giá carbon và tạo hành lang pháp lý thông thoáng.
• Tài chính: Phát triển thị trường tài chính xanh để khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp.
• Doanh nghiệp: Đóng vai trò trung tâm trong đổi mới công nghệ và thay đổi mô hình sản xuất tuần hoàn.

Tăng trưởng xanh là một cuộc đua dài hơi. Thay vì đợi áp lực từ thị trường buộc phải thay đổi, các doanh nghiệp nên chủ động xây dựng lộ trình xanh hóa ngay từ bây giờ để không bị loại khỏi cuộc chơi toàn cầu. Theo bạn, đâu là thách thức lớn nhất mà doanh nghiệp của bạn đang gặp phải khi triển khai các tiêu chuẩn xanh?

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao tăng trưởng xanh lại là động lực phát triển mới?Tăng trưởng xanh giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút dòng vốn đầu tư bền vững thay vì chỉ coi đó là chi phí.

Vai trò của chuyển đổi số trong tăng trưởng xanh là gì?Chuyển đổi số cung cấp hệ thống dữ liệu (Data Capital) để doanh nghiệp đo lường, tính toán phát thải, từ đó tối ưu hóa năng lượng và tuân thủ các tiêu chuẩn ESG quốc tế.

Doanh nghiệp Việt Nam đang gặp khó khăn gì nhất khi chuyển đổi xanh?Các rào cản chính bao gồm sự thiếu đồng bộ về thể chế, khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn xanh, sự phụ thuộc công nghệ nhập khẩu và hạn chế về năng lực tổ chức thực thi.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tăng trưởng xanh lại là động lực phát triển mới?

Tăng trưởng xanh giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút dòng vốn đầu tư bền vững thay vì chỉ coi đó là chi phí.

Vai trò của chuyển đổi số trong tăng trưởng xanh là gì?

Chuyển đổi số cung cấp hệ thống dữ liệu (Data Capital) để doanh nghiệp đo lường, tính toán phát thải, từ đó tối ưu hóa năng lượng và tuân thủ các tiêu chuẩn ESG quốc tế.

Doanh nghiệp Việt Nam đang gặp khó khăn gì nhất khi chuyển đổi xanh?

Các rào cản chính bao gồm sự thiếu đồng bộ về thể chế, khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn xanh, sự phụ thuộc công nghệ nhập khẩu và hạn chế về năng lực tổ chức thực thi.